AKKÖY MÂNİLERİ

  Bilecik, İnhisar, Akköy'de söylenen eski maniler, türküler, ninniler

Akköy’de eskiden uzun kış gecelerinde genç kızlar ve kadınlar arkadaşlarıyla otururlarken eğlenmek için mâni söylerlermiş. Bu mâniler, eskiden beri söylenen annelerinden, ablalarından duydukları mâniler olabileceği gibi o anda kalplerine doğan duyguların dizelere dökülmesi şeklinde de olabiliyormuş. (Kaynak: Akköylü teyzeler)

Nakil ya da ilham yoluyla söylenen mânilere bazı örnekler:

Mâni 1:
Kara kara kazanlar,
Kara yazı yazanlar,
Cennet yüzü görmesin,
Aramızı bozanlar.

Mâni 2:
Mânici başı mısın?
Cevahir taşı mısın?
Sana bir mektup versem,
Cebinde taşır mısın?

Mâni 3:
Bir dalda iki kiraz,
Biri al biri beyaz,
Hediyeni istemem,
Mektubunu sıkça yaz.

Mâni 4:
Bahçelerde börülce,
Oynar gelin, görümce,
Görümce sevilmez mi,
Abisini görünce.

Mâni 5:
Bir dalda iki ceviz,
Aramız derya deniz,
Sen orada ben burda,
Hasretten öleceğiz.

Mâni 6:
Şu derenin uzunu,
Kıramadım buzunu,
Aldım çerkez kızını,
Çekemedim nazını.

Mâni 7:
Bir dalda iki kiraz,
Biri al biri beyaz,
Kurban olduğum Allah,
Sevdiğimi bana yaz.

Mâni 8:
Bir dalda iki elma,
Birin al birin alma,
Kurban olduğum Allah,
Canım al, yarim alma.

Mâni 9:
Kaya dibi beklerim,
Vay benim emeklerim,
Sen git yarim askere,
Ben buraları beklerim.

Kına gecesinde geline okunan türkü

Kız yeşil kınan kutlu olsun
Vardığın yerlerde dilin tatlı olsun.

Atladı geçti eşiği
Atladı geçti eşiği

Sofrada kaldı kaşığı
Sofrada kaldı kaşığı

Kız evlerin yakışığı
Kız evlerin yakışığı

Kız yeşil kınan kutlu olsun
Vardığın yerler şen olsun.

Akköy'de gelin çıkarma gecesinde geline okunan bir ninni:

Bahçede erik,
Tepesi delik,
Varacağın oğlan yiğit, yat uyu, nenni.
Hanımım nenni, kadınım nenni,
Seni uykusuz koymuşlar, yat uyu nenni.

Bahçede fıçı,
Bak dolu içi,
Nedir bu gelinin suçu, yat uyu nenni,
Nedir bu gelinin suçu, yat uyu nenni,
Ah canım nenni, kadınım nenni,
Seni uykusuz koymuşlar, yat uyu nenni.

Akköy’de gelinin arkadaşlarından, akrabalarından iki kadın tarafından, yaz, kış, yerler kar bile olsa dışarıda tepsi çalınarak oynanan düz oyununun sözleri:

Ak taşı kaldırsana
Yılanı öldürsene
Gönlün evlenmek ister
Keseni doldursana
Eeeeey!

Gittin beni unuttun,
Askeri mekân tuttun
Babanın kapısına
Beni bekâr mı tuttun
Eeeey!

Bahçelerde börülce,
Oynar gelin, görümce,
Görümce sevilmez mi,
Abisini görünce.
Eeeey!

Akköy'e özgü bir türkü

...
Hamam da kayaya urgan attım ermedi
Elim kına, yüzüm de duvak görmedi.
...

Muzaffer Sarısözen ve ekibi tarafından Bilecik-İnhisar nahiyesi, Akköy’den derlenen bir türkü

Kayıt Tarihi: 21.07.1949

İcracılar:

Söyleyen Sadettin Dumlupınar (d. 1928)

Çalan: Hasan Kâhya (doğum tarihi belirtilmemiş)

Sıra No: 6259

Plak Numarası: 1611/B-3

https://openaccess.hacettepe.edu.tr/handle/11655/27793

Parçanın adı: Halidem

Halidemsiñ Halidem,

Ne bakarsın geriden,

Gurbanlık guzu gibi

Ayırdılar sürüden.

Gel, gel aman Halidem! Ayrılamam. (Nakarat)

Gara tavuk depeli

Kulakları köpeli,

Alacaksan gelin al,

Şimdi kızlar şüpeli.

Gel, gel aman Halidem! Ayrılamam. (Nakarat)

ñ: genizden çıkan ne sesi

1949 Yılında Muzaffer Sarısözen tarafından Akköy'den derlenen bir türkü

ODUN KESİLİ KALDI

Yöresi : Bilecik – İnhisar- Akköy

Sıra No: 6260

Plak Numarası: 1611/B-4

Aktaranı : Sadettin Dumlupınar (d.1928)

Odun kesili galdı

Çifte asılı galdı

İki çocuk bir ayle

Genç yaşında dul galdı

***

Gramfon alamadım

Pençireye kuramadım

Karagözlü Mevlidim

Ben saña doyamadım

***

Gümele kayaları

Güvercin yuvaları

Fatmayı Gümele'ye satmışlar of

Tozmanın ağaları.

Yer adları

Tozman : İnhisar’a bağlı bir köy

Gümele : 1894 – 1926 yılları arasında Bilecik'in Söğüt İlçesinin Mihalgazi Nahiyesi’ne (Eski Akköy) bağlı bir köydür. 1926 yılında Söğüt’ün Mihalgazi Nahiyeliği Akköy’den alınarak Gümele’ye verilmiştir . Mihalgazi Bucağı 1946 yılında Eskişehir’e bağlanmış ve 1990 yılında da ilçe olmuştur.

ñ: Genizden söylenen ne harfi

Ayle: Aile

Gelin Uyutma Ninnisi

Derleyen: Işık Taşkıran (1966, Eskişehir)

Kaynak: Ayşe Taşkıran (1937, Akköy)